Maatschappelijke beelden: de doos en het ei

Het begint allemaal met taal. Taal is afspraak. Je leert een woord en dat krijgt een invulling. Je zou dat ook kunnen zien als een doos waarop je bijvoorbeeld schrijft 'beer' en dan smijt je daar de briefjes in die vertellen wat een beer is. Vergelijk dat nu eens met een ei. Dat heeft ook een inhoud, een dooier maar die hoort daar van nature bij en dat is een groot verschil. De doos daarentegen heeft een afgesproken inhoud. En dat vergeten we vaak.

Nu zijn niet alle dozen hetzelfde. Je hebt er die onmiddellijk verwijzen naar iets waarneembaar (bijvoorbeeld de beer). Er zijn er die naar een gedeelte in dat waarneembare verwijzen (bijvoorbeeld intelligentie). En tenslotte heb je ook nog speciale dozen waarin men een houding aanneemt tegenover die werkelijkheid (bijvoorbeeld slecht of loser). Deze laatste kunnen afwijzen en prijzen. Ze bepalen onze houding van dag tot dag. Ze sturen vaak ons leven en zijn dus zeer belangrijk ook al zijn ze afgesproken en slechts bedacht.                                                   

Dikwijls zien we dozen zo echt als eieren en dan gebeurt het. We gaan de mist in ... de maatschappij leert ons bijvoorbeeld dat we sympathiek, belangrijk, intelligent, interessant, succesvol, cool ... moeten zijn. 

Wanneer ik nu in de doos ( succesvol ) van Hans kijk, zitten daar misschien briefjes in met daarop veel geld, een groot huis en financieel onafhankelijk terwijl ik in de doos van Patrick een liefdevolle relatie, tijd hebben voor kinderen en elke ochtend met plezier opstaan, vind. Twee eieren zouden eenzelfde dooier hebben maar de twee dozen met eenzelfde etiket hebben een verschillende inhoud. Hetzelfde zien we voor een andere doos (cool). Daar vind ik bij Hans dure merkkledij, veel volgers op sociale media en populair zijn terwijl Patrick papiertjes heeft waarop staat zichzelf zijn, zijn eigen weg gaan, zich niets aantrekken van groepsdruk. Je ziet ... dozen vul je zelf met briefjes of met overtuigingen en dan leef je ervoor of ben je er de slaaf van. Shakespeare had dat probleem niet. Hij kon niet schrijven : 'cool zijn of niet cool zijn... dat is de vraag' want die doos bestond in zijn tijd nog niet. Hij kon er dan ook niet van wakker liggen evenmin als de holbewoner verlegen kon zijn over zijn minder succesvolle woning. In de toekomst zullen mensen nieuwe dozen scheppen en misschien ontstaat de term 'stromen of niet stromen' waarbij papiertjes horen zoals jezelf zijn, natuurlijk zijn, je intuïtie volgen. Maar als ik tegen jou zeg: 'Man, je stroomt niet' dan lach je daar eens om. Want deze doos bestaat niet. Het woord is niet ergens in een boek geschreven en verspreid zodat jij nu in je bed ligt na te denken over jou al dan niet stromen. Bedenk dus steeds ... dozen zijn geen eieren en zullen dat ook nooit worden wat de maatschappij ook beweert. Ze bestaan wel als doos en die doos, die afspraak is echt maar het is niet de enig mogelijke afspraak. Die doos kan je opvullen met wat je maar wil. Maar vaak meent men ... deze doos heeft deze papiertjes en geen andere of met voorbeelden ... ik wil succesvol zijn, een echte man zijn en slim of wat dan ook ... en daar geef je dan een denkverbinding, een persoonlijke inhoud aan maar als je meent dat dat de enig mogelijke is, maak je een denkfout. En maar al te vaak leidt dit tot grote verwarring.                

Nog duidelijker wordt het als je je inbeeldt dat de papiertjes uit die dozen de bril worden waardoor je kijkt. Wanneer je nadenkt over of je iemand cool vindt of niet dan zet je die bril op en dan ziet Hans iets heel anders als Patrick. De waarheid zit dus zeker niet in de bril zodat het hoe dan ook belangrijk blijft om bewust te zijn van hoe jouw bril je werkelijkheid kleurt. 

En toch zijn welbeschouwd de dozen niet echt het probleem. Dat probleem ontstaat pas omdat Hans en Patrick waarde of gevoel hechten aan die dozen. Zo willen ze die dozen zijn en wanneer ze vinden dat dit niet voldoet, gaan ze hieronder lijden. Zijn ze niet cool genoeg, niet succesvol genoeg, niet intelligent genoeg of wat dan ook ... vinden ze zichzelf niet goed genoeg. Het maakt niet uit wat de inhoud van de doos is.  Wanneer je er belang aan hecht gaat ze pijn kunnen doen. Daarom is het heel belangrijk om te doorzien wat je dozen zijn en hoe ze je beperken. Ze zijn een conditionering , een programma met allerlei maatschappelijke beelden die je ongevraagd in je schoot zijn geworpen en die je plots maken tot een acteur die een rol speelt.  Nu ben je bv. spiritueel en altijd liefdevol zoals je dat volgens het script van de maatschappij moet zijn en dan weer ben je sterk en huil je nooit en dat speel je weer anders.  Wie je echt bent vanuit je spontane zelf gaat verloren in de kramp van de rol die je speelt.

En het grootste gevaar is dan nog niet dat je een rol speelt maar dat je denkt dat je die rol ook bent.